Tại sao tôi nghi ngờ về câu chuyện 'Doanh nghiệp sẽ đưa Bitcoin lên tầm cao mới'?

Tuần trước, Michael Saylor lại có một bài phát biểu đầy nhiệt huyết. Ông ấy nói, một lần nữa, rằng các tập đoàn lớn “cần phải áp dụng Bitcoin” để biến nó thành một mạng lưới tiền tệ toàn cầu thực sự. Tôi ngồi trong khán phòng, uống ngụm cà phê Tallinn đã nguội lạnh từ lâu, và cảm thấy một nỗi hoài nghi quen thuộc len lỏi trong tôi. Không phải tôi không tin vào Bitcoin. Tôi tin, và tôi đã từng mất toàn bộ số Ethereum đầu tiên của mình vào một ICO scam để thấu hiểu giá trị của một mạng lưới phi tập trung thực sự. Nhưng câu chuyện mà Saylor đang bán — “doanh nghiệp là cứu cánh” — với tôi, nó nghe giống như một lời hứa vĩ đại hơn là một kế hoạch khả thi. Liệu có thật không khi chúng ta trao quyền cho các CEO để quyết định số phận của một mạng lưới được sinh ra để loại bỏ họ? Saylor không nói sai về sức mạnh của vốn. Ông ấy đã chứng minh điều đó. MicroStrategy, công ty của ông, đã mua hơn 200.000 Bitcoin. Điều đó tạo ra một tín hiệu mạnh mẽ trên thị trường chứng khoán và thu hút sự chú ý của Phố Wall. Nhưng hãy nhìn vào bản chất của “sự áp dụng” này. Đó không phải là hàng triệu người dùng đang sử dụng Bitcoin để giao dịch hàng ngày, hay hàng nghìn ứng dụng phi tập trung được xây dựng trên nó. Mà là một vài công ty đang sử dụng bảng cân đối kế toán của họ như một đòn bẩy tài chính khổng lồ. Đây là một kiểu tập trung hóa khác, một sự phụ thuộc vào một vài tổ chức lớn. Nếu họ bán tháo, thị trường sẽ chao đảo. Nếu họ bị phá sản, câu chuyện về Bitcoin sẽ bị tổn hại nghiêm trọng. Đây không phải là thứ mà tôi – một người đã dành năm 2020 để audit hợp đồng Compound miễn phí chỉ để hiểu cách nó hoạt động – gọi là một tương lai bền vững. Sự thực dụng của các doanh nghiệp, với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, có thể kìm hãm chính sự đổi mới mà Bitcoin mang lại. Trong vai trò là một Open Source Evangelist, tôi đã chứng kiến sự khác biệt giữa một dự án được xây dựng bởi cộng đồng và một dự án bị thao túng bởi một CEO. Saylor ca ngợi tính “minh bạch” và “hiệu quả” của một cấu trúc công ty. Nhưng đối với tôi, điều đó nghe có vẻ mỉa mai. Bitcoin được sinh ra từ một whitepaper của một thực thể vô danh (Satoshi Nakamoto), sau đó được xây dựng và duy trì bởi một cộng đồng các nhà phát triển phân tán, không có một “CEO” nào chỉ đạo. Quá trình nâng cấp (BIP – Bitcoin Improvement Proposal) thường mất nhiều năm, nhưng đó là sự cố ý: nó đặt sự an toàn và tính bất biến lên trên tốc độ. Saylor muốn đưa một mô hình quản trị tập trung (công ty do CEO đứng đầu) vào một hệ thống được xây dựng để phi tập trung sự kiểm soát. Điều này giống như việc đưa một vị vua vào một nền cộng hòa. Ông ấy bỏ qua một phần thiết yếu của Bitcoin: sự tự do khỏi bất kỳ thực thể kiểm soát nào. Trong thế giới của tôi, một mạng lưới hoạt động hiệu quả nhất khi không ai sở hữu nó, và mọi người đều có thể đóng góp. Chúng ta hãy nhìn vào một góc nhìn phản trực giác: sự thiếu vắng các doanh nghiệp lớn trong quá trình áp dụng ban đầu có thể là một điều tốt. Các dự án blockchain non trẻ thường khởi đầu với những người dùng cá nhân, những người hiểu giá trị của phi tập trung hơn là giá cổ phiếu. Họ sẵn sàng mất tiền để ủng hộ một tầm nhìn, không phải để làm đẹp bảng cân đối kế toán. Họ là những người đã giúp Ethereum trở nên sống động sau năm 2017, bất chấp các ICO scam và thị trường gấu. Nếu các doanh nghiệp lớn lao vào quá sớm, họ sẽ định hình thị trường theo hướng của họ, tập trung vào thanh khoản và đầu cơ thay vì xây dựng ứng dụng thực tế. Chính những thất bại và sự kiên trì của cộng đồng mới tạo nên nền tảng vững chắc. Bài học tôi học được từ việc tạo những bộ sưu tập NFT triết học (và để chúng biến mất trong bear market 2022) là: sự thất bại của một dự án cá nhân là chuyện nhỏ, nhưng sự thất bại của một doanh nghiệp lớn có thể làm lung lay cả một hệ sinh thái. Tôi không nói rằng các doanh nghiệp nên bị cấm tham gia. Ý tưởng của họ về việc sử dụng Bitcoin như một tài sản dự trữ là hợp lý. Nhưng khi Michael Saylor nói rằng doanh nghiệp là chìa khóa để đưa Bitcoin lên tầm cao mới, ông ấy đang bỏ qua một thực tế: chính những cộng đồng nhỏ, những nhà phát triển độc lập, và những tín đồ phi tập trung là những người tạo ra sức sống thực sự. Bạn không thể chứng minh một mạng lưới toàn cầu bằng cách thuyết phục vài giám đốc tài chính. Bạn chứng minh nó khi hàng triệu người có thể tự do tham gia, rời bỏ, và đóng góp mà không cần sự cho phép. Điều này không thể bị quản lý bởi một CEO. Tôi viết bài này từ góc nhìn của một người yêu công nghệ hơn là yêu tài chính. Và từ góc nhìn đó, tôi tin rằng tương lai của Bitcoin không nằm trong tay các tập đoàn, mà nằm trong tay của mỗi chúng ta. Liệu các nhà lãnh đạo doanh nghiệp có đủ can đảm để lùi lại và để cộng đồng dẫn dắt không? Hay họ sẽ chỉ nhìn thấy một cơ hội đầu tư trong một cuộc cách mạng?